ถ้าเคยตวงข้าวกล้องเท่าข้าวขาว เติมน้ำถึงระดับเดิม แล้วกดโปรแกรม White Rice ก่อนพบว่าข้าวออกมาแข็งกว่าที่คิด เรื่องนี้ไม่ได้แปลว่าข้าวกล้องหุงยากหรือหม้อไม่ดีเสมอไป
ข้าวกล้องยังมีชั้นรำหุ้มเมล็ดอยู่ ทำให้น้ำซึมเข้าไปได้ช้ากว่าข้าวขาว ส่วนไรซ์เบอร์รี่ก็มีลักษณะของเมล็ดและระดับความใหม่แตกต่างกันตามแหล่งผลิต การใช้สูตรเดียวกับข้าวขาวจึงไม่จำเป็นต้องให้ผลที่ดีเหมือนกัน
ก่อนเริ่มเพิ่มน้ำไปเรื่อย ๆ ควรดูก่อนว่าเครื่องมีโปรแกรมสำหรับข้าวกล้องหรือข้าวหลายชนิดหรือไม่ เพราะบางครั้งสิ่งที่ต้องเพิ่มไม่ใช่น้ำ แต่เป็นเวลา
ถ้ามีโปรแกรม Brown Rice ให้เริ่มจากตรงนั้น
โปรแกรมสำหรับข้าวกล้องมักให้เวลากับการดูดน้ำและการหุงมากกว่าข้าวขาว เพื่อให้ความชื้นเข้าไปถึงด้านในของเมล็ดได้ดีขึ้น
หากเครื่องมีเมนู Brown Rice ควรดูด้วยว่ามีขีดน้ำเฉพาะหรือไม่ ไม่ควรใช้ขีด White Rice โดยอัตโนมัติแล้วเปลี่ยนเฉพาะปุ่มโปรแกรม
บางรุ่นอาจใช้ชื่ออื่น เช่น Grain หรือ Mixed Rice แต่ชื่อเมนูเพียงอย่างเดียวยังไม่พอ ต้องเปิดคู่มือดูว่าโปรแกรมนั้นรองรับข้าวหรือธัญพืชชนิดไหน และรับปริมาณสูงสุดเท่าไร
ถ้าไม่มีโปรแกรมข้าวกล้อง การแช่อาจช่วยได้
ข้าวกล้องมีชั้นรำที่ทำให้น้ำเข้าเมล็ดช้ากว่า การแช่ก่อนหุงจึงสามารถช่วยให้เมล็ดดูดน้ำไว้ล่วงหน้าและนุ่มขึ้นได้
แต่ไม่มีเวลาแช่ตัวเลขเดียวที่เหมาะกับข้าวกล้องทุกถุง บางพันธุ์เมล็ดเล็ก บางพันธุ์แข็งกว่า และความใหม่ของข้าวก็มีผล
ทางที่ดีคือเริ่มจากคำแนะนำบนบรรจุภัณฑ์ของข้าวและคู่มือเครื่องก่อน ถ้าจะปรับก็เปลี่ยนทีละอย่าง
อีกเรื่องที่ต้องจำคือ เมื่อแช่ข้าวแล้ว เมล็ดดูดน้ำไปบางส่วน หากยังเติมน้ำมากเท่าเดิมทุกครั้ง ข้าวอาจนุ่มหรือแฉะเกินกว่าที่ต้องการได้
ไรซ์เบอร์รี่ควรเริ่มจากคำแนะนำบนถุง
แม้จะเรียกรวม ๆ ว่าไรซ์เบอร์รี่ แต่ข้าวที่ขายจริงมีความใหม่ ระดับการขัดสี และความชื้นไม่เหมือนกันทั้งหมด
ดังนั้นสูตรที่ใช้ได้ดีกับถุงหนึ่งอาจไม่พอดีกับอีกถุง
ถ้าบรรจุภัณฑ์ระบุอัตราส่วนหรือต้องแช่ก่อนหุง ให้ใช้ข้อมูลนั้นเป็นจุดเริ่มต้น แล้วค่อยปรับให้เข้ากับหม้อที่บ้าน
ถ้าหุงแล้วแข็ง อย่าเพิ่มน้ำมากในครั้งเดียว ลองดูทั้งเวลาแช่และโปรแกรมด้วย เพราะการเติมน้ำมากเกินไปอาจทำให้ผิวนอกนิ่มมาก แต่ด้านในยังไม่ได้เนื้อที่ต้องการ
ถ้าผสมไรซ์เบอร์รี่กับข้าวหอมมะลิ สัดส่วนสำคัญมาก
บ้านจำนวนมากไม่ได้กินไรซ์เบอร์รี่ล้วน แต่ผสมกับข้าวหอมมะลิเพื่อให้กินง่ายขึ้น
วิธีนี้ทำได้ แต่ควรจำสัดส่วนที่ใช้
ตัวอย่างเช่น สูตรที่มีไรซ์เบอร์รี่เพียงเล็กน้อยกับสูตรที่ใช้ครึ่งต่อครึ่ง ย่อมต้องการน้ำและเวลาต่างกัน เพราะเมื่อปริมาณข้าวที่มีชั้นรำเพิ่มขึ้น ความต้องการในการดูดน้ำก็เปลี่ยนตาม
ถ้าเพิ่งเริ่มผสม ลองเริ่มจากสัดส่วนข้าวหอมมะลิเป็นหลักก่อน แล้วค่อยเพิ่มข้าวสีทีละน้อย จะปรับสูตรง่ายกว่าการเริ่มจากครึ่งต่อครึ่งทันที
อย่าคิดว่าโปรแกรม Grain ใส่ธัญพืชอะไรก็ได้
คำว่า Grain บนหม้อหุงข้าวอาจทำให้เข้าใจว่าใส่ถั่ว เมล็ดพืช หรือธัญพืชอะไรก็ได้เต็มหม้อ แต่ในความจริงแต่ละโปรแกรมมีเงื่อนไข
คู่มือของผู้ผลิตบางรุ่นกำหนดให้ธัญพืชบางประเภทต้องผสมกับข้าว ไม่ให้หุงเดี่ยว และยังจำกัดปริมาณเพื่อป้องกันการเกิดฟองหรืออุดตันช่องระบายไอน้ำ
เมล็ดแต่ละชนิดยังขยายตัวไม่เท่ากัน บางชนิดเกิดฟองมากกว่าข้าวธรรมดา
หากอยากเพิ่มถั่วหรือธัญพืช ควรตรวจว่ารุ่นที่ใช้รองรับจริงหรือไม่ มากกว่าดูจากชื่อปุ่มเพียงอย่างเดียว
Quick ไม่ใช่ตัวเลือกแรกสำหรับข้าวกล้อง
ข้าวกล้องต้องการเวลาในการดูดน้ำมากกว่าข้าวขาว โหมด Quick ซึ่งมีเป้าหมายลดเวลา จึงมักไม่ใช่ตัวเลือกแรก
คู่มือบางรุ่นระบุชัดว่า Quick ใช้กับข้าวขาวเท่านั้น หรือไม่แนะนำให้ใช้กับข้าวกล้องและข้าวผสมธัญพืช
ถ้าต้องการกินข้าวกล้องในวันที่รีบ การเตรียมข้าวล่วงหน้าหรือเริ่มหุงเร็วขึ้นมักเหมาะกว่าพยายามบังคับโปรแกรมที่ไม่ได้ออกแบบมาให้ใช้กับเมล็ดชนิดนั้น
Warm ก็ต้องดูข้อจำกัดของข้าวแต่ละชนิด
ข้าวกล้องและข้าวผสมมีองค์ประกอบต่างจากข้าวขาว เมื่ออุ่นเป็นเวลานาน กลิ่น สี และเนื้อสัมผัสอาจเปลี่ยนได้มากกว่า
คู่มือบางรุ่นจึงมีข้อจำกัดในการ Keep Warm ข้าวประเภทเหล่านี้
ถ้าหุงมากเกินกว่าจะกินหมดในมื้อใกล้ ๆ การแบ่งส่วนที่เหลือไปเก็บอย่างเหมาะสมอาจให้คุณภาพดีกว่าการเปิด Warm ต่อเป็นเวลานาน
ถ้าบ้านกินข้าวหลายแบบ ควรดูโปรแกรมตั้งแต่ก่อนซื้อ
ถ้าสัปดาห์หนึ่งสลับทั้งข้าวหอมมะลิ ข้าวกล้อง ไรซ์เบอร์รี่ และข้าวผสม การมีโปรแกรมที่ตรงกับชนิดข้าวย่อมมีประโยชน์มากกว่าบ้านที่หุงข้าวขาวอย่างเดียว
ตอนเลือกเครื่องสามารถเปรียบเทียบ หม้อหุงข้าวไฟฟ้าสำหรับข้าวหลายชนิด แล้วดูรายละเอียดต่อในคู่มือว่ารุ่นนั้นรองรับเมนูใดจริง ปริมาณเท่าไร และมีข้อจำกัดของแต่ละโปรแกรมอย่างไร
อย่าดูเพียงว่ามีปุ่มเยอะ เพราะสิ่งสำคัญคือปุ่มที่มีตรงกับข้าวที่บ้านกินหรือไม่
สรุป
การหุงข้าวกล้องและไรซ์เบอร์รี่ต่างจากข้าวขาวตรงที่เมล็ดต้องการเวลาในการดูดน้ำมากกว่า จึงควรดูทั้งโปรแกรม ปริมาณน้ำ การแช่ และปริมาณสูงสุดที่เครื่องรองรับ
เริ่มจากคู่มือของหม้อและคำแนะนำบนถุงข้าวก่อน จากนั้นค่อยปรับทีละน้อย เมื่อเจอสัดส่วนที่ชอบแล้วจดไว้ สูตรที่ได้จะเหมาะกับข้าวและหม้อของบ้านมากกว่าการใช้สูตรเดียวกับข้าวขาวทุกครั้ง