กระทะเป็นอุปกรณ์ที่คนทำอาหารแทบทุกบ้านต้องใช้ แต่เวลาซื้อกระทะใหม่ หลายคนมักสนใจเพียงวัสดุ ขนาด และการเคลือบผิว โดยลืมดูเรื่องสำคัญอีกอย่างคือ “กระทะใบนี้วางกับเตาที่บ้านได้มั่นคงหรือไม่”
โดยเฉพาะคนที่ใช้เตาแก๊ส จะพบกระทะอยู่สองรูปแบบหลัก ๆ คือ กระทะก้นแบน และ กระทะก้นโค้ง ซึ่งเมื่อนำไปวางบนขารองภาชนะของเตาแต่ละแบบ อาจให้ความมั่นคงไม่เหมือนกัน
กระทะก้นแบนขนาดทั่วไปมักวางบนขารองได้ง่าย เพราะบริเวณฐานมีพื้นที่สัมผัสและรองรับน้ำหนักได้ชัดเจน ส่วนกระทะก้นโค้งหรือกระทะแบบจีนบางประเภทอาจต้องอาศัยขารองที่ออกแบบให้รองรับรูปทรงนั้นโดยเฉพาะ
ดังนั้นก่อนคิดว่าจะเลือกกระทะใบไหนให้ผัดอาหารได้ดี ควรเริ่มจากดูเสียก่อนว่าเมื่อวางลงบนเตาแล้ว กระทะตั้งได้มั่นคงเพียงใด
กระทะก้นแบนเหมาะกับการใช้งานแบบไหน
กระทะก้นแบนพบได้ทั่วไปในครัวบ้าน ไม่ว่าจะเป็นกระทะทอด กระทะเคลือบ หรือกระทะผัดที่มีฐานค่อนข้างเรียบ
ข้อดีในแง่การวางบนเตาคือ ฐานกระทะสามารถสัมผัสกับขารองภาชนะได้หลายจุด จึงมีแนวโน้มวางได้มั่นคงกับเตาแก๊สบ้านทั่วไป
เมื่อเติมอาหาร น้ำมัน หรือน้ำลงไป น้ำหนักจะกระจายอยู่บนฐานกระทะ ทำให้ไม่ต้องคอยประคองตลอดเวลา
อย่างไรก็ตาม คำว่าก้นแบนไม่ได้แปลว่าจะเข้ากับเตาทุกแบบโดยอัตโนมัติ เพราะยังต้องดูขนาดของกระทะกับตำแหน่งขารองด้วย
กระทะใบเล็กมากอาจวางไม่ถึงขารองทุกจุด ขณะที่กระทะใหญ่เกินไปอาจกินพื้นที่จนชนกับหม้ออีกใบบนหัวเตาข้าง ๆ
แล้วกระทะก้นโค้งต่างอย่างไร
กระทะก้นโค้งโดยเฉพาะ Wok แบบดั้งเดิม มีส่วนฐานเป็นรูปโค้งลงไป ทำให้เปลวไฟสามารถโอบบริเวณก้นกระทะได้มากขึ้นในเตาที่ออกแบบมารองรับ
รูปทรงนี้เหมาะกับการผัดที่ต้องเคลื่อนอาหารเร็ว ๆ และตักอาหารจากด้านข้างกลับลงตรงกลางกระทะ
แต่เมื่อเอากระทะก้นโค้งไปวางบนเตาแก๊สทั่วไป สิ่งที่ต้องตรวจเป็นอันดับแรกคือความมั่นคง
หากขารองภาชนะไม่ได้ออกแบบให้รับกระทะลักษณะนี้ กระทะอาจโยกหรือหมุนได้ง่าย เมื่อมีน้ำมันร้อนหรืออาหารอยู่ภายในก็เพิ่มความเสี่ยงในการใช้งาน
จึงไม่ควรคิดว่าเพียงวางได้ก็แปลว่าเหมาะสม
ลองวางกระทะบนเตาตอนยังไม่จุดไฟก่อน
ก่อนใช้กระทะใบใหม่จริง โดยเฉพาะก้นโค้ง ลองวางลงบนหัวเตาขณะที่เตายังปิดอยู่
ใช้มือจับด้ามเบา ๆ แล้วตรวจว่ากระทะ
- โยกไปด้านหน้าหรือด้านหลังหรือไม่
- หมุนตัวง่ายเกินไปหรือไม่
- ต้องใช้มือจับตลอดจึงจะอยู่ตรงกลางหรือไม่
- น้ำหนักตกอยู่บนขารองอย่างสมดุลหรือไม่
กระทะที่เหมาะควรวางได้มั่นคงโดยไม่ต้องอาศัยอาหารหรือน้ำหนักด้านในช่วยกดให้เข้าที่
หากวางเปล่า ๆ แล้วยังโยกมาก เมื่อใส่น้ำมันร้อนหรืออาหารปริมาณมากก็ยิ่งไม่เหมาะกับการใช้งาน
ขารองภาชนะสำคัญมากกว่าที่คิด
ขารองภาชนะหรือ Pan Support เป็นส่วนที่รับน้ำหนักหม้อและกระทะโดยตรง
เตาแต่ละรุ่นสามารถออกแบบรูปร่าง ระยะ และจำนวนจุดรองรับต่างกัน
บางแบบเหมาะกับหม้อและกระทะก้นแบนทั่วไป ส่วนบางแบบอาจมีอุปกรณ์หรือชิ้นส่วนเสริมสำหรับภาชนะบางรูปทรง
หากต้องใช้ Wok Ring หรือวงแหวนรองกระทะ ควรใช้เฉพาะอุปกรณ์ที่ผู้ผลิตเตาระบุว่าสามารถใช้กับรุ่นนั้นได้
ไม่ควรนำเหล็กวงแหวน ตะแกรง หรือวัสดุอื่นมาดัดแปลงวางเองเพียงเพื่อให้กระทะสูงขึ้นหรืออยู่กับที่ เพราะสามารถเปลี่ยนความมั่นคงและระยะระหว่างภาชนะกับเปลวไฟไปจากที่เตาออกแบบไว้
อย่าใช้ของอื่นหนุนกระทะ
หากกระทะวางไม่มั่นคง บางคนอาจแก้ปัญหาด้วยวิธีง่าย ๆ เช่น ใช้เหล็กชิ้นเล็กวางเพิ่ม ใช้ตะแกรงจากเตาอื่น หรือเอาวัสดุทนไฟมาช่วยหนุน
วิธีเหล่านี้ดูเหมือนแก้ปัญหาได้ แต่ไม่มีหลักประกันว่าอุปกรณ์จะรับน้ำหนักกระทะที่มีอาหารร้อนได้อย่างปลอดภัย
โดยเฉพาะเวลาผัดที่ต้องขยับกระทะหรือใช้ตะหลิวออกแรง น้ำหนักและแรงที่กระทำไม่ได้อยู่กับที่ตลอดเวลา
หากขารองเดิมไม่เหมาะกับกระทะ ควรเปลี่ยนประเภทกระทะหรือสอบถามอุปกรณ์ที่ออกแบบสำหรับเตารุ่นนั้นดีกว่า
ขนาดกระทะต้องสัมพันธ์กับหัวเตา
อีกเรื่องที่มีผลคือเส้นผ่านศูนย์กลางของก้นกระทะ
กระทะใหญ่บนหัวเตาเล็กอาจใช้เวลานานในการกระจายความร้อน
ส่วนกระทะเล็กมากบนหัวเตาใหญ่สามารถทำให้เปลวไฟออกไปบริเวณด้านข้างของภาชนะ
โดยทั่วไปควรปรับเปลวไฟให้อยู่ใต้ก้นภาชนะ ไม่ให้ลามขึ้นด้านข้างของกระทะหรือเข้าใกล้ด้ามจับ
ถ้าเปลวไฟออกนอกก้นกระทะมาก แสดงว่ากำลังไฟอาจสูงเกินความจำเป็นสำหรับภาชนะใบนั้น
ด้ามกระทะก็ต้องดู ไม่ใช่ดูเฉพาะก้น
ก่อนจุดเตา ลองหมุนด้ามกระทะให้อยู่ในตำแหน่งที่หยิบสะดวกและไม่ยื่นออกไปในทางเดิน
ถ้าใช้หลายหัวพร้อมกัน ควรดูว่าด้ามกระทะชนกับหม้อหรือด้ามภาชนะอีกใบหรือไม่
ไม่ควรหันด้ามไปใกล้หัวเตาที่กำลังเปิดอยู่ เพราะความร้อนจากหัวข้างเคียงสามารถทำให้ด้ามร้อนขึ้นได้
สำหรับบ้านที่มีเด็ก ยิ่งควรหลีกเลี่ยงการให้ด้ามยื่นออกมานอกเคาน์เตอร์ เพราะสามารถถูกดึงหรือชนโดยไม่ตั้งใจ
กระทะใหญ่ไม่ได้หมายความว่าจะผัดได้สะดวกกว่า
กระทะขนาดใหญ่ทำอาหารได้ปริมาณมาก แต่ต้องแลกกับน้ำหนักและพื้นที่บนเตา
เมื่อใส่อาหารแล้ว น้ำหนักสามารถเพิ่มขึ้นมากกว่าตอนลองกระทะเปล่า
ถ้าขารองมีพื้นที่ไม่มาก กระทะใบใหญ่อาจวางกินตำแหน่งของหัวข้างเคียง ทำให้ไม่สามารถใช้หม้ออีกใบพร้อมกันได้
คนที่ทำอาหารไทยหลายเมนูพร้อมกันจึงควรดูทั้งขนาดกระทะและพื้นที่หน้าเตา ไม่ใช่เลือกกระทะใหญ่ที่สุดเท่าที่วางได้
ทำอาหารแบบผัดควรทดสอบการจับด้าม
เมนูผัดแตกต่างจากต้ม เพราะผู้ทำอาหารต้องจับด้ามและขยับกระทะอยู่บ่อยครั้ง
ก่อนใช้งานจริง ลองจับด้ามในตำแหน่งที่ยืนทำอาหารตามปกติ
ถ้าการขยับกระทะทำให้ขารองเลื่อนหรือกระทะเกือบหลุดจากตำแหน่ง แสดงว่าชุดนี้อาจไม่เหมาะสำหรับการผัดลักษณะนั้น
กระทะควรสามารถขยับเล็กน้อยได้โดยที่ผู้ใช้ยังควบคุมได้ ไม่ใช่โยกทุกครั้งที่ใช้ตะหลิว
การวางหม้อหลายใบบนเตาเดียวกัน
ถ้าเตามีสองหรือสามหัว ไม่ได้หมายความว่าสามารถวางภาชนะขนาดใหญ่เต็มทุกหัวพร้อมกันได้เสมอ
ก่อนเลือกกระทะหรือเตาใหม่ ลองนึกถึงมื้อที่ทำบ่อย
เช่น กระทะ 32 ซม. สำหรับผัด พร้อมหม้อซุป 24 ซม. จะวางพร้อมกันได้หรือไม่
ด้ามกระทะจะชนหม้อหรือเปล่า
ขอบภาชนะสองใบเกยกันหรือไม่
คำถามเหล่านี้ช่วยให้เลือกอุปกรณ์จากการใช้งานจริงได้ดีกว่าดูจำนวนหัวเตาเพียงอย่างเดียว
ถ้าชอบใช้กระทะหลายแบบ ควรดูเตาอย่างไร
คนหนึ่งอาจใช้ทั้งกระทะก้นแบนสำหรับทอด กระทะใบใหญ่สำหรับผัด และหม้อขนาดต่าง ๆ ในแต่ละวัน
หากกำลังเลือกเตาใหม่ จึงควรดูรูปร่างและระยะของขารองภาชนะไปพร้อมกับจำนวนหัวเตา
การดูรูปแบบขารองและพื้นที่ของ เตาแก๊ส Lucky Flame แล้วเปรียบเทียบกับรุ่นอื่น ๆ โดยใช้ขนาดกระทะที่บ้านมีอยู่จริงเป็นตัวตั้ง จะช่วยให้เห็นได้ชัดกว่าแค่ดูว่าเตามีกี่หัว
สิ่งสำคัญคือเลือกเตาที่เข้ากับอุปกรณ์และพฤติกรรมการทำอาหารของบ้าน ไม่ใช่พยายามดัดแปลงกระทะทุกใบให้เข้ากับเตาภายหลัง
สรุป
การเลือก กระทะสำหรับเตาแก๊ส ควรดูมากกว่าวัสดุและขนาด
กระทะก้นแบนมักเข้ากับขารองของเตาบ้านทั่วไปได้ง่ายกว่า ส่วนกระทะก้นโค้งควรตรวจว่าขารองหรืออุปกรณ์ของเตารองรับรูปทรงนั้นจริงหรือไม่
ก่อนใช้ให้ลองวางกระทะตอนเตาปิด ตรวจความมั่นคง ตำแหน่งด้าม และระยะกับหัวเตาอื่น
ไม่ควรใช้วัสดุดัดแปลงหนุนภาชนะเอง และควรปรับเปลวไฟไม่ให้ลามออกนอกก้นกระทะ
เพียงเลือกกระทะและเตาให้เข้ากันตั้งแต่ต้น การทำอาหารโดยเฉพาะเมนูผัดก็จะทั้งสะดวกและควบคุมได้ง่ายขึ้นมาก